Το βιολί, τα μαθηματικά και το δελτίο ειδήσεων του ΣΚΑΪ

Το βιολί, τα μαθηματικά και το δελτίο ειδήσεων του ΣΚΑΪ

Θέμα 1ο. Ο φωτογράφος.

Αν δώσεις σε κάποιον ένα βιολί, έχεις έναν άνθρωπο που κρατάει βιολί. Αν δώσεις σε κάποιον μια φωτογραφική μηχανή, τότε έχεις έναν φωτογράφο.

“Δεν ξέρω να ζωγραφίζω γιατί δεν πιάνει το χέρι μου. Το μάτι μου όμως κόβει, μπορώ και τραβάω πολύ ωραίες φωτογραφίες”

Ο γνωστός της διπλανής πόρτας

 

“…Όλοι στο περιοδικό γελάμε ακόμη με τη σκηνή στη ταινία, όπου εμφανίζεται ο ηθοποιός που υποδύεται τον υπεύθυνο του NG. Ο οποίος αφού κοίταξε προσεκτικά μια φωτογραφία σε ένα ημερολόγιο τοίχου, κατάλαβε ότι αυτός που την τράβηξε είναι ο άνθρωπος που αναζητούσε. Έτσι, έψαξε να βρει ποιος είναι και τον παρακάλεσε να δουλέψει για το περιοδικό.”

Από το περιοδικό “National Geografic”

Η φωτογραφία είναι τέχνη. Όσο κι αν ξεγελάει η ευκολία με την οποία αποτυπώνεται το τελικό αποτέλεσμα, δηλ. με το πάτημα ενός κουμπιού, η φωτογραφία παραμένει υψηλή τέχνη. Ένας φωτογράφος βρίσκεται πολύ πιο κοντά σε έναν βιρτουόζο του βιολιού ή ακόμη πιο κοντά σε έναν ζωγράφο, ενώ σίγουρα απέχει κατά πολύ από τον καθέναν από εμάς που κρατάμε μια μηχανή στα χέρια μας και πατάμε κάποια κουμπάκια που έχει επάνω της.

Μια φωτογραφία μπορεί να είναι Εφαρμοσμένη (“στρατευμένη”, βιοποριστική, όπως πχ η φωτογραφία γάμου ή το φωτορεπορτάζ) ή Καλλιτεχνική. Σε κάθε περίπτωση και πολύ πριν αρχίσει κάποιος να περιπλανηθεί στο λαβύρινθο της τέχνης της, πρέπει πρώτα να κατακτήσει τη τεχνική της.

Η τεχνική

Αν ρωτήσεις ένα φωτογράφο, πιθανόν να σου μιλάει για ώρες για πράγματα όπως φως και το χρώμα, την έκθεση και την ταχύτητα, την εστίαση και την απόσταση, την προοπτική, το κάδρο, την σύνθεση και την τοποθέτηση αλλά και την επεξεργασία της. Αν τον αφήσεις κι άλλο θα αρχίζει να γκρινιάζει για τον πανάκριβο εξοπλισμό. Για φακούς και κάτοπτρα, μπαταρίες και φορτιστές, τρίποδα και φίλτρα μεταφοράς και λίγο πριν πεθάνεις, θα τον ακούς να μονολογεί για την ακρίβεια επιλογής του κατάλληλου φλας ανάλογα με τον φυσικό φωτισμό και το ύφος που θέλεις να δώσεις στο τελικό αποτέλεσμα.

Θα σου πει για τη πρώτη φορά που κατάλαβε ότι η φωτογραφία είναι ο έρωτάς του. Θα σου πει για την αλαζονεία των πρώτων χρόνων ενασχόλησης, ώσπου να καταλάβει το δρόμο που χρειάζεται για να αποκτήσει την απαιτούμενη τεχνική. Θα περιπλανηθεί νοερά στα χρόνια της ωρίμανσης, όπου ξεκίνησε ουσιαστικά να κατακτά τη τεχνική. Και ίσως σου εκμυστηρευτεί  για τις λεπτομέρειες που δεν έχει κατακτήσει ακόμη, που τον εμποδίζουν να μπορεί να πει ότι είναι φτασμένος φωτογράφος. Παρά τα όποια βραβεία του, παρά τις όποιες αναγνωρίσεις του.

Και μετά, είναι η τέχνη.

Η τέχνη

Εδώ σταματάει η εφαρμογή, η δουλειά και η σκοπιμότητα. Εδώ θα σου μιλήσει για την έκφραση. Για την ανάγκη για πνευματική ανάταση, συγκίνηση, περισυλλογή ή αισθητική ευχαρίστηση. Για την ανάγκη επικοινωνίας με τον υπόλοιπο κόσμο, την ανάγκη να δείξεις όχι αυτό που είδες, αλλά αυτό που αισθάνθηκες όταν το είδες. Για να μεταφέρεις όχι την εικόνα, αλλά να αποδώσεις αρχικά το συναίσθημα. Κι έπειτα την άποψη. Τη γνώμη, την Ιδέα.

Και όταν το αποτέλεσμα της δουλειά σου μπορέσει να δημιουργήσει ένα κάποιο συναίσθημα στον αποδέκτη της, τότε είσαι κι εσύ ικανοποιημένος με αυτό. Αν μεταφέρει μια ιδέα, τότε είσαι περήφανος με τη δουλειά σου. Αλλά αν, λέμε αν, διαπιστώσεις σε διαφορετικό αποδέκτη έχει γεννηθεί από τη δουλειά σου και κάποια διαφορετική ιδέα, τότε ξέρεις ότι έχεις κάνει Τέχνη.

Θα έλεγα πως κάπου εδώ μπορούμε να τον διακόψουμε. Να τον ευχαριστήσουμε ίσως νοερά που μας έδωσε μια πολύ μικρή γεύση από το κόσμο του, και να σκεφτούμε το εξής.

Ότι καμιά φορά, μιλάμε ως ειδικοί για πράγματα για τα οποία δεν έχουμε ιδέα.

 

Θέμα 2ο. Ο ιστορικός.

Αν δώσεις σε κάποιον ένα βιβλίο μαθηματικών, έχεις κάποιον που κρατάει ένα βιβλίο μαθηματικών. Αν δώσεις σε κάποιον ένα βιβλίο ιστορίας, έχεις κάποιον που ξέρει ιστορία. 

“Μου αρέσει η ιστορία, και οτιδήποτε έχει σχέση με αυτήν το παρακολουθώ. Βλέπω ιστορικές ταινίες και ντοκιμαντέρ, έτσι μαθαίνω συνεχώς κι έχω άποψη.”

Ανώνυμος, λίγα λεπτά πριν ξεκινήσει να επιχειρηματολογεί επάνω στο γιατί οι αρχαίοι Μακεδόνες ήταν Έλληνες. 

 
“Υπήρχε μεταξύ των ιστορικών η άποψη ότι κατά τη διάρκεια του 4ου π.Χ. αιώνα οι μικροκαλλιεργητές έχασαν λόγω χρεών τη γη τους προς όφελος των μεγαλογαιοκτημόνων. Βρέθηκαν όμως 200 περίπου όροι υποθηκευμένης γης, οι οποίοι είχαν εύρος από 300 έως 7.000 δραχμές, με μέσο όρο 2.690 δραχμές και διάμεσο 1.920. Με αυτά τα δεδομένα, η παραπάνω άποψη ήταν αναγκαίο να αναθεωρηθεί.

M.I. Finley, Οικονομία και κοινωνία στην αρχαία Ελλάδα

Η ιστορία είναι επιστήμη. Αυτό είναι κάτι στο οποίο όλοι θα συμφωνήσουμε, λιγότεροι όμως θα καταλάβουμε τη βαρύτητά του.

Η ευκολία που υπάρχει στην ανάγνωση ενός βιβλίου που περιέχει ιστορικά στοιχεία σε σχέση με ένα βιβλίο μαθηματικών δίνει την εντύπωση ότι η ιστορία μαθαίνεται εύκολα, δεν είναι όμως μόνο αυτό. Υπάρχει σημαντικότερος λόγος που συνηγορεί στη δημιουργία αυτής της ψευδαίσθησης. Ζούμε σε μια από τις ελάχιστες χώρες στις οποίες ο κατακερματισμός των επιστημών θεωρείται φυσικός και δεδομένος. Η επαρκής ή έστω υποτυπώδης γνώση της θεωρίας της επιστήμης δεν θεωρείται αναγκαία προϋπόθεση για τη παρακολούθηση θεωρητικών σπουδών. Μάλιστα, το σύνηθες είναι η επιλογή γι΄ αυτές τις σπουδές να έχει ως βασικό κριτήριο τη μη σύνδεσή τους με την Αρχή, τη Βάση των επιστημών.

Μαθηματικά: μακριά από εμάς!

Και αυτό έχει κάποια αποτελέσματα. Δεν θεωρείται από κανέναν πρόβλημα ο πτυχιούχος ιστορικού τμήματος να μη διακρίνει τη διαφορά μεταξύ ορισμού, αξιώματος ή θεωρήματος. Η έννοια της λέξης “απόδειξη” μπορεί να έχει θολά και υποκειμενικά κριτήρια. Η θρησκεία, η τέχνη, οι κοινωνικές σχέσεις ή η οικονομία είναι απαραίτητα για τη μελέτη μιας συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου. Η επιστήμη που αναπτύχθηκε όμως τη συγκεκριμένη εποχή θα είναι κάτι που ο μέσος ιστορικός θα αποφύγει να αγγίξει.

Θα ακούσεις έτσι άνετα τον φιλόλογο να αναλύει χωρίς κανέναν ενδοιασμό τη φιλοσοφία του Πλάτωνα, χωρίς να μπορεί να αριθμήσει έστω τα πλατωνικά στερεά – πόσο μάλλον να αναφέρει τις ιδιότητές τους. Θα μιλήσει για τον Παρμενίδη και τον Ηράκλειτο έχοντας αρκετά θολές τις έννοιες του συνεχούς και του διακριτού. Ενώ το μόνο που θα διακρίνει στα παράδοξα του Ζήνωνος είναι κάποιες όμορφες αντιφάσεις, αντί της αλληγορίας που δίδασκε λίγα μόλις χρόνια πριν τη κατάρρευση της Αθήνας. Πως όταν η Πόλη, από αδιαίρετο και συνεχές σύνολο που λειτουργούσε έως τότε, αρχίζει να γίνεται άθροισμα μονάδων, τίποτε δεν θα μπορεί να λειτουργήσει σωστά.

Έτσι, η ιστορία είναι κάτι που ο καθένας μπορεί να μελετήσει άκοπα. Αρκεί να διαβάσει, και τότε θα μάθει. Και αφού ξέρει το παρελθόν, μπορεί να συγκρίνει με το παρόν και να αποφασίσει για το μέλλον.

Μούσα καρβουναρού. Στον αγώνα νικούν οι καρβουνάδες.

 

Θέμα 3ο. Ο μάγειρας.

Αν βάλεις έναν άνθρωπο σε ένα εργαστήριο χημείας, έχεις κάποιον που θα προσπαθήσει να μη σπάσει τίποτα. Αν βάλεις κάποιον σε μια κουζίνα, έχεις ένα μάγειρα. 

“Όταν είχαν πρωτογίνει μόδα οι εκπομπές μαγειρικής, στη δουλειά μας είχαν σπάσει τα νεύρα. Μια πελάτισσα κάποτε επέμενε να της φέρουμε τον μάγειρα να του παραπονεθεί αυτοπροσώπως, επειδή το κρέας δεν ήταν σωστά καραμελωμένο”

Φίλος, σερβιτόρος σε εξοχική χασαποταβέρνα.

Σε όλους αρέσει το καλό φαγητό, και στους περισσότερους μας αρέσει να μαγειρεύουμε. Αν κάποιος από εμάς μάλιστα αποκτήσει πάθος με τη μαγειρική, θα αρχίσει να μελετά περισσότερο πάνω σε αυτή.

Και το πρώτο που θα κάνει για να ξεκινήσει τις γνώσεις του, είναι να μάθει τι είναι τρόφιμο. Τι είναι αυτό που κάνει μια ύλη βρώσιμη και κάποια άλλη όχι; Γιατί κάτι τρώγεται, κάτι άλλο δεν τρώγεται παρά μόνο μετά από επεξεργασία, ενώ κάποιο τρίτο δεν αποτελεί τροφή; Και ποια είναι η επεξεργασία που κάνει μια ύλη τελικά βρώσιμη;

Συνεχίζοντας θα ανακαλύψει τη ζύμωση. Θα μάθει για τους καταλύτες, το ρόλο τους στη διαδικασία της ζύμωσης και στο τελικό αποτέλεσμα της γεύσης. Θα δει ότι διαφορετικοί καταλύτες επιτυγχάνουν διαφορετική ζύμωση και προσδίδουν εναλλακτική γεύση στο τρόφιμο. Ή ότι οι ίδιοι καταλύτες σε διαφορετικές θερμοκρασίες προσφέρουν διαφορετική ζύμωση, ή ακόμη και ίδιοι καταλύτες, σε ίδια θερμοκρασία αλλά με αργότερη ή γρηγορότερη επίτευξη της θερμοκρασίας αυτής, έχουν ως τελικό αποτέλεσμα διαφορετική κάθε φορά ζύμωση, άρα διαφορετική κάθε φορά γεύση.

Έρχεται ο Σεφ τριών – τουλάχιστον – αστέρων

Θα μελετήσει. Θα πάρει μια εικόνα για το τι έχει ανακαλυφθεί ως σήμερα στο χώρο του και παράλληλα θα συνεχίσει την έρευνα και τους πειραματισμούς του. Με το καιρό, με τα χρόνια ίσως θα δώσει σε κάθε γεύση που επιτυγχάνει και ένα όνομα ώστε να την αναγνωρίζει. Θα ανακατεύει νέα υλικά, θα δοκιμάζει γνωστούς συνδυασμούς σε διαφορετικά στάδια ζύμωσης, θα ελέγχει τις γεύσεις που προκύπτουν και θα τις συγκρίνει με αυτές που είναι ήδη γνωστές στο χώρο. Και κάποια στιγμή θα ακούσει για ένα υλικό, εντελώς άγευστο κι αδιάφορο από μόνο του, που από τη χημεία του θα καταλάβει ότι σε συγκεκριμένο, αργό στάδιο ζύμωσης επάνω σε συγκεκριμένο τρόφιμο, θα δώσει μια γεύση μοναδική.

Θα πάρει λοιπόν το συκωτάκι του κομμένο στο κατάλληλο πάχος, θα προσθέσει εκτός των άλλων το νέο μπαχαρικό που ανακάλυψε, θα το ακουμπήσει πάνω στο λάδι και θα ανάψει τη φωτιά. Κι εκείνη τη στιγμή, θα έρθει ο ΒλέπωΜαστερΣεφΚαιΞέρω, θα τον χτυπήσει φιλικά στη πλάτη και θα του πει: “φιλαράκι, πρώτα αφήνουμε το λάδι να κάψει και μετά βάζουμε το κρέας. Που το παίζεις και μάγειρας τρομάρα σου”.

Αντέχεις; Αντέχω να λες. Σε χαμένους κήπους του Θεού.

Γιατί έρχεται ακόμη καλύτερο.

 

The final theme.

Αν δώσεις σε έναν άνθρωπο το βιβλίο “Τα Βαλκάνια και οι Βαλκανικοί πόλεμοι” και τον βάλεις να παρακολουθήσει μια ημερίδα του τμήματος Βαλκανικών σπουδών, θα έχεις κάποιον που θα θέλει να ξεφορτωθεί το βιβλίο και να πάει να πιει μια μπύρα. Αν βάλεις κάποιον να παρακολουθήσει ένα δελτίο ειδήσεων του Σκάϊ, έχεις ένα ειδικό αναλυτή της εξωτερικής πολιτικής.

 

Υ.Γ. Τι τρέχει; δεν γνωρίζουμε το μέγεθος της άγνοιάς μας, ή είναι απλά η ανάγκη να ακουγόμαστε;
Υ.Γ.2: Η φράση “Αν δώσεις σε κάποιον ένα βιολί, έχεις έναν άνθρωπο που κρατάει βιολί. Αν δώσεις σε κάποιον μια φωτογραφική μηχανή, τότε έχεις έναν φωτογράφο” έχει ειπωθεί από κάποιον φωτογράφο, του οποίου δυστυχώς το όνομα δεν γνωρίζω.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *