Γυναίκες – πεταμένα λεφτά. Και το θέμα με τη ποσόστωση

Γυναίκες – πεταμένα λεφτά. Και το θέμα με τη ποσόστωση

Να ένα από τα θέματα των ημερών. Χαμηλή η εκπροσώπηση των γυναικών στη βουλή, χαμηλή και στα κυβερνητικά σχήματα. Μόλις 61 οι γυναίκες – βουλευτές, ποσοστό οριακά μεγαλύτερο του 20%, να λοιπόν που το μέτρο με τη ποσόστωση δεν ήταν παρά πυροτέχνημα. Και ναι, μπήκα κατ΄ ευθείαν στο θέμα μου: μας ενδιαφέρει ο αριθμός της γυναικείας εκπροσώπησης; στη βουλή, στο κυβερνητικό μηχανισμό, στα κέντρα αποφάσεων, σε οποιαδήποτε θέση – κλειδί αφορά τη κοινωνία;

Τι τρέχει κατ΄ αρχάς με τη ποσόστωση; Γιατί να πρέπει να οριστεί ο αριθμός και το ποσοστό εκπροσώπησης, και μάλιστα με συγκεκριμένο ποσοστό; Δεν είναι λίγο ρατσιστικό αυτό, δεν είναι κάπως σεξιστικό; Τι, οι γυναίκες είναι είδος υπό εξαφάνιση που θέλει τη προστασία μας;

Ή μήπως είναι απαραίτητη μια ισότιμη συμμετοχή των γυναικών όχι μόνο στο πολιτικό βίο, αλλά σε κάθε τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας; Οι γυναίκες μπορούν να προσφέρουν και δεν τους εξασφαλίζεται ακόμη και σήμερα εύκολη πρόσβαση κτλ κτλ;

Και τέλος πάντων, πάλι γι΄ αυτό θα μιλάμε;

Κατ΄ αρχάς, τι μας νοιάζει;

Για χάρη της όποιας κουβέντας, και αφού έχουμε φτάσει μέχρι εδώ την ανάγνωση, ας προσποιηθούμε προς στιγμήν ότι μας νοιάζει. Όχι με το τι γίνεται με τη κυβέρνηση: εκεί υπάρχουν πολλά σημεία που θα ήταν καλό να αναζητήσουν τη προσοχή μας, και η συζήτηση για το αν περισσότερες ή λιγότερες γυναίκες θα κάνουν τη διαφορά θα είναι αποπροσανατολιστική (πω, πολύ μεγάλη λέξη).

Αλλά ούτε, από την άλλη, να πάμε και πολύ μακριά. Να μην αρχίσουμε συζήτηση για τη θέση των γυναικών σήμερα, για τις ίσες ευκαιρίες κτλ – όχι γιατί είναι άτοπη ή άκαιρη, αλλά επειδή και μόνο είναι τεράστια, και για να πω την αλήθεια, παραείναι σοβαρό το θέμα για να του αξίζει να γραφτεί οτιδήποτε πρόχειρα. Παρ΄ όλα αυτά, για το συγκεκριμένο θέμα, μπορούμε να ξεκινήσουμε με δύο αξιώματα.

  • Δεν είμαστε στη δεκαετία του 50.
  • Σε γενικές γραμμές και παρά τις όποιες πιθανές βοήθειες, στο μέσο σπίτι κατά πλειοψηφία τα πιάτα τα πλένει η γυναίκα. Και το σίδερο. Και τα ρούχα.

Θέλουμε τους άξιους!

Θα τη πω κι εγώ την αμαρτία μου. Από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας όπου η ποσόστωση γυναικών στα ψηφοδέλτια άρχισε να γίνεται μόδα, το όλο θέμα το αντιμετώπισα με μια ενόχληση. Δεν θέλουμε περισσότερες γυναίκες. Δεν θέλουμε περισσότερους άντρες, δεν μας καίγεται καρφί για το φύλο, τη θρησκεία, τη ποδοσφαιρική ομάδα ή το χρώμα των ματιών. Μας νοιάζει η ικανότητα του καθενός στη θέση του, μας νοιάζει να αντιπροσωπευόμαστε από ανθρώπους ικανούς και άξιους. Και αν έχεις 50 υποψήφιους άντρες για δέκα θέσεις και 50 γυναίκες, στατιστικά οι μισοί περίπου ικανοί θα βρίσκονται στο ένα φύλο και οι μισοί στο άλλο, και αν κατά τύχη η αναλογία αλλάξει στο 4-6, προς οποιαδήποτε πλευρά κι αν γύρει η πλάστιγγα, το πρόβλημα είναι μικρό.

Αν όμως οι υποψήφιοι θέλουν να είναι 90 άντρες και 10 γυναίκες; Κάτι στραβό δεν θα γίνει εδώ; μια ποσόστωση δεν θα σε αναγκάσει να πάρεις πολλές γυναίκες, ίσως και όλες τις γυναίκες, ακόμη κι αν δεν κάνουν για τη θέση; Ακόμη κι αν πρέπει κάποιους εξαιρετικά ικανούς άντρες να τους αφήσεις έξω; Δηλαδή βάζουμε χεράκια και βγάζουμε ματάκια, επιλέγουμε συνειδητά να μην τοποθετήσουμε το καλύτερο υπάρχων δυναμικό σε κάποιες σημαντικές θέσεις;

Θέλουμε τους ικανούς!

Και αν βάλεις και τη πραγματικότητα μέσα, εκεί το ζήτημα γίνεται προβληματικό. Ποσόστωση; οκ. Και ποιος θα επιλέξει τους υποψήφιους, και με τι κριτήρια; Θα βάλουμε την όμορφη για να κερδίσουμε τις εντυπώσεις, τη ΣεΚαποιονΕκατσεΑυτηΓιαΝαΕιναιΕκει; να αποφύγουμε συζητήσεις περί σεξισμού και να έχουμε και την όχι και τόσο όμορφη, αλλά την ΑφουΔεΒρισκειΑντραΤοΡιχνειΣτηΠολιτικη;

Μύλος. Όσο η κοινωνία βρωμάει απ΄ όπου κι αν τη πιάσεις και μέχρι να βρει συνολικά το δρόμο της, μην εκβιάζεις καταστάσεις. Άσε την καλύτερη να κερδίσει τη θέση κι επέλεξε μόνο αυτήν. Και άσε τις πράξεις της μετά να κλείσουν τα στόματα που ζέχνουν. Η όποια σύγκριση εξ΄ άλλου γίνει εκ των υστέρων με τους υπόλοιπους μόνο θετικά θα φέρει.

Ενδιαφέρουσα, δυνατή άποψη, δεν βρίσκετε; Τόσο, που εύκολα τη πατάς και την ενστερνίζεσαι.

Ποιος το λέει αυτό;

Στις Τρωάδες, ο Ευριπίδης βάζει την Εκάβη να παρακαλάει τον Οδυσσέα να αλλάξει τη γνώμη των Ελλήνων ώστε να αφήσουν εν ζωή τον εγγονό της, γιο του Έκτορα και διάδοχο της κατεστραμμένης Τροίας, Αστυάνακτα. Όταν αυτός της θυμίζει πως ένας φοβισμένος κι εξαγριωμένος όχλος δεν φημίζεται για την ικανότητά του να ακούει και πως, έως τώρα, προσπάθησαν κι άλλοι να τους μεταπείσουν, η Εκάβη του απαντά με τη φράση “δεν έχουν την ίδια αξία λόγια που τα λένε άνθρωποι άξιοι, με τα ίδια λόγια όταν τα λένε άνθρωποι ταπεινοί”.

Θα επανέλθω σε αυτή τη φράση και κάποια άλλη στιγμή. Για να πω ότι, παρά την αλήθειά της, καλό θα είναι να δίνουμε αξία στα ίδια τα λόγια και όχι στο ποιος τα λέει, γιατί διαφορετικά ο ίδιος ο Λόγος χάνει την αξία του. Και πως αν τα ίδια τα λόγια δεν έχουν αξία, τότε κι αυτός που τα λέει μάλλον δεν θα είναι και πολύ σπουδαίος τελικά – και όχι το αντίθετο.

Παρ΄ όλα αυτά, σπάνια μπορείς να αγνοήσεις τη πηγή που διαδίδει μια σκέψη. Και πολλές φορές σου βγαίνει σε καλό αυτό.

Όταν κάποιοι που δεν εμπιστεύεσαι καθόλου (μιλάω ευγενικά τώρα, να ξέρετε) έχουν την ίδια άποψη με σένα σε ένα θέμα, καλό θα είναι να το ψάξεις λίγο. Όχι γιατί θα είναι κατ΄ ανάγκη λάθος επειδή το λένε αυτοί (εξ΄ άλλου κι εσύ το λες), αλλά να, καλό είναι το σκεφτείς λίγο καλύτερα. Και ίσως δέσεις καλύτερα την άποψή σου, ίσως όμως δεις και σημεία της που σου είχαν ξεφύγει.

Μαντέψτε τι έγινε στη περίπτωσή μου.

Ποσόστωση: Μια πιο προσεκτική ματιά

Λέω να γενικεύσουμε λίγο το θέμα. Να μην αφορά μόνο τις γυναίκες, αλλά όλες τις κοινωνικές ομάδες που πιθανόν να έχουν συγκριτικά λιγότερες ευκαιρίες. Και να μην αφορά την εκπροσώπηση στη βουλή ή τις κυβερνήσεις, αλλά σε οποιεσδήποτε σημαντικές για την ομαλή λειτουργία της κοινωνίας θέσεις.

Και θα ξεκινήσουμε με μερικά – και πάλι – αξιώματα. Ας τα δούμε επιγραμματικά.

  • Κανείς δεν περισσεύει.
  • Προτιμάμε να επιλέξουμε μεταξύ 1.000 τυχαίων, παρά μεταξύ 100 τυχαίων. Γενικότερα, αν μπορούμε να έχουμε στη διάθεσή μας 10 εκατομμύρια επιλογές, το προτιμούμε από το να έχουμε 5 εκ. επιλογές.
  • Οι γυναίκες δεν είναι εκ φύσεως άχρηστες και ανίκανες.

Και ένα ακόμη αξίωμα – μπόνους:

  • Αν μια πράξη έχει μικρό αποτέλεσμα σήμερα αλλά μεγάλο αποτέλεσμα αύριο, προτιμάμε να εστιάσουμε στο αύριο.

Με βάση αυτά, θα δούμε ότι το μόνο που κάνει η παραπάνω άποψη για τη ποσόστωση και την γυναικεία εκπροσώπηση είναι να διαιωνίζει ένα υπαρκτό πρόβλημα: να αφήνουμε τους καλύτερους στο περιθώριο.

Ξεκινάμε.

Που πήγαν όλες οι γυναίκες;

Μια πανέμορφη παγίδα, στην οποία είχα γκρεμοτσακιστεί μέσα της, στην άποψη που περιγράφτηκε παραπάνω, βρίσκεται στο “κι αν οι γυναίκες που θέλουν τη θέση είναι λίγες;” Ε, φίλε, αν είναι έτσι, έχουμε πρόβλημα.

Θυμίζω ότι αναφερόμαστε στο ποιοι θα αναλάβουν σημαντικές θέσεις. Και απ΄ όσο γνωρίζω τουλάχιστον, αν ρωτήσεις οι περισσότερες γυναίκες δεν θα σου πουν ότι δεν είναι σημαντικές. Ούτε ότι δεν αξίζουν. Το πρόβλημά μας βρίσκεται σε μια κοινωνία που διαπαιδαγωγεί συγκεκριμένες ομάδες σε συγκεκριμένους ρόλους, χωρίς μάλιστα να έχει ελέγξει ή να έχει ενδιαφερθεί αν οι συγκεκριμένοι προορισμοί είναι οι μόνοι που μπορούν να ανταποκριθούν με επιτυχία. Και να το πω με πιο απλά λόγια:

Αν για ένα ρόλο αναζητούμε τον καλύτερο μεταξύ όλων και όχι μόνο μεταξύ μερικών, ας φροντίσουμε να φτιάξουμε τέτοιες δομές ώστε όλοι να έχουν δυνατότητα, βλέψεις και προοπτικές προς αυτό το ρόλο. Αν δεν το κάνουμε, πολύ απλά θα έχουμε ηθελημένα δημιουργήσει λιγότερους ικανούς. Και η δεξαμενή που μπορούμε να τους αλιεύσουμε αυτή τη στιγμή είναι τεράστια και αφορά το μισό πληθυσμό παγκοσμίως: πολύ μεγάλος αριθμός για να τον παραγκωνίζουμε ηθελημένα.

Η ύπαρξη λοιπόν της ποσόστωσης, αν παγιωθεί, δημιουργεί ένα καλό προηγούμενο, και θέτει τις προϋποθέσεις για κάποια καλά επόμενα.

  • Αναγκάζει τους ενδιαφερόμενους να ψάξουν καλύτερα σε ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού που είχε περιορισθεί σε άλλους ρόλους.
  • Τους φέρνει αντιμέτωπους με το πρόβλημα ότι ο χώρος αυτός δεν έχει τους ικανότερους που χρειάζονται. Και το σημαντικότερο,
  • Αναγκάζει τους υπεύθυνους επιλογών να δημιουργήσουν δομές ώστε το παραγκωνισμένο κομμάτι του πληθυσμού να στραφεί πλέον και σε αυτό το χώρο.

Αυτόματα – αν και μακροπρόθεσμα, η δεξαμενή διπλασιάζεται. Και ναι, αρχίζει να γίνεται συνείδηση: δεν είναι μόνο για να βάζει το πλυντήριο.

Σιγά που θα μιλάμε για χειραφέτηση!

“Είμαστε στο 2019 φίλε, όχι στο 1950! Και μπορούμε πια να παίρνουμε τις ζωές μας στα χέρια μας και να κάνουμε τις επιλογές μας! Ευχαριστούμε, δεν χρειαζόμαστε το κράτος να μας πάρει από το χεράκι και να μας πει να, εδώ είναι η πολιτική, έχει χώρο και για σένα, έλα! Το ξέρουμε το δρόμο σε ευχαριστούμε, τους ικανότερους ή τις ικανότερες χρειαζόμαστε αυτή τη στιγμή!”

Ναι, ωραία και καλά. Αλλά θα μου επιτρέψεις.

Θα με πιάσει έλκος από τα γέλια αν μου πεις πως, το πρόβλημα της ελληνικής βουλής βρίσκεται στο ότι κάποιες υποψήφιες πήραν τη θέση των ικανών. Των οποίων η παρουσία θα ανέτρεπε το φθαρμένο πολιτικό κατεστημένο και θα οδηγούσε τη δημοκρατία σε νέες δόξες και τιμές. Ξέρουμε ότι το πρόβλημα δεν είναι το τι γίνεται με τη σημερινή βουλή. Έτσι, προσπαθούμε να εστιάσουμε στο αν ένα μέτρο ωθεί σε προϋποθέσεις για κάποια καλύτερη αυριανή βουλή και συνολικότερα κοινωνία. Και κατά τη γνώμη μου πια, η ποσόστωση, όσο κι αν από μόνη της δεν φτάνει, είναι ένα τέτοιο μέτρο.

Για όποιον επίσης κοιτάζει μόνο τον εαυτό του, θα πρότεινα να κοιτάξει και γύρω του. Μπορεί εσύ να τα έχεις καταφέρει καλύτερα, αλλά εξακολουθώ να έχω συγκεκριμένη άποψη για το ποιος πλένει τα πιάτα στα σημερινά σπίτια. Θα έλεγα πως οι ρόλοι καλό θα είναι να αναδιανεμηθούν, και όχι ανάλογα με το φύλο. Και πως αν υπάρχει κάτι που ξεκινά τη δημιουργία χώρου και προϋποθέσεων για μια τέτοια αναδιανομή, τότε είναι χρήσιμο.

Ναι ή όχι στη ποσόστωση;

Σε μια εύρυθμη κοινωνία κάποια μέτρα λαμβάνονται για τη προστασία των μειοψηφιών ή μειονοτήτων, κάποια άλλα για το καλό ολόκληρου του συνόλου. Αν κάποιος θέλει να βλέπει τις γυναίκες ως καταπιεσμένη μειονότητα, ας το κάνει. Αν από την άλλη, προτιμά την οπτική μιας ισόνομης οντότητας σε μια κοινωνία στρεβλής κατανομής ρόλων κι επιλογών, ας κάνει αυτό. Όπως και να το δει, η κουβέντα που άνοιξε είναι χρήσιμη, και ακόμη κι αν δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις σε κανέναν δεν έκανε ποτέ κακό η αναζήτηση αυτών.

Αν, τέλος, κάποιος βρίσκει τα πράγματα βολικά όπως είναι; Ξέρεις τώρα, εγώ δουλεύω όλη μέρα, κάποιος δεν πρέπει να πλύνει και τα ρημάδια τα πιάτα; Εκεί τι να πω. Έχε τη γυναίκα να σου πλένει τα πιάτα. Μπορεί και να σου αξίζει μόνο αυτό.

Σε εμάς όμως, όχι.

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *